Dispute Resolution

Montenegro: A Recently Modernised Arbitration Law Awaits New Users

Montenegro’s fresh approach to its arbitration law leads to major innovations after years of partial regulation through different statutes.

Montenegro adopted its first Arbitration Act

The Montenegrin Arbitration Act (Zakon o arbitraži) (“MAA”) entered into force on 26 August 2015, finally providing the country with a modern piece of legislation uniformly regulating arbitration.

The MAA is largely inspired by the United Nations Commission on International Trade Model Law on International Commercial Arbitration of 1985 (as revised in 2006) (“UNCITRAL-ML”). While chiefly addressing the MAA’s salient features, this article focuses on identifying differences between the MAA and UNCITRAL-ML.

Form of arbitration agreement

The MAA follows modern trends as to the form of arbitration agreements. Although not entirely implementing UNCITRAL-ML’s liberal concepts, the MAA tends to adopt Option 1 of Article 7 and significantly relaxes the strict written form requirement.

The MAA also states that an arbitration agreement may be deemed concluded if a party provides a written notification to the other party on a previous verbal arbitration agreement, and the other party fails to object to it in a timely manner.

Modelled on comparative law and practice, the MAA provides that an arbitration agreement is also validly concluded if a bill of lading expressly refers to an arbitration clause in a charter party.

Matters capable of being settled by arbitration

The MAA does not define substantive arbitrability, but only refers to arbitrability as a ground for setting aside or refusing to recognise an arbitral award. When quoting this condition, the MAA simply provides that subject matter of the dispute should be capable of settlement by arbitration under Montenegrin law, without attributing any further detail to this concept.

Arbitrators

The parties are free to agree on any odd number of arbitrators and to set any criteria for their selection. In the absence of an agreement to the number of arbitrators, the MAA’s default position is, just like UNCITRAL-ML’s, a three-member tribunal.

If the parties fail to agree on an appointment, or if one party fails to make an appointment, and, in both cases, the parties have further failed to designate an appointing authority or if an appointing authority fails to perform its function, an arbitrator may be appointed by the commercial court.

Conduct of proceedings

Unlike UNCITRAL-ML, MAA provides that the proceedings in ad hoc arbitration commence when the respondent receives notification of the appointment of an arbitrator (or a proposal for appointing a sole arbitrator), accompanied by an invitation to appoint its arbitrator (or declare whether it accepts the proposed sole arbitrator).

Also, until the language of arbitration is determined, the MAA specifies that the submissions may be filed in the language of the main contract, of the arbitration agreement, or in Montenegrin. Where the parties are unable to reach an agreement as to the language of arbitration, the default position for international arbitration is English.

Waiver of right to object

Much like UNCITRAL-ML, the MAA stipulates a rule that a party, knowing of a procedural defect and not objecting to it in a timely fashion is precluded from raising that objection at a later stage, or during the procedure for setting aside or recognition and enforcement of a final award.

One prominent difference compared to UNCITRAL-ML is that the MAA widened the scope of potential waiving parties: while UNCITRAL-ML requires the party to have known of the defect, MAA provides a party that knew or ought to have known of the defect will be precluded from raising its (untimely) objection at a later stage.

Interim measures

The MAA provides for a self-standing system of arbitral interim measures, regulating, among other things, the powers of arbitral tribunals to order, modify, suspend, or terminate interim measures and rules on recognition and enforcement of arbitral interim measures.

Condensed, the main differences from UNCITRAL-ML’s interim measures are these:

(i) within the four types of interim measures, the MAA provides that a party may be ordered to preserve certain assets, which is stricter than the analogous UNCITRAL-ML measure ordering a party to provide a means of preserving assets;

(ii) for granting interim measures, UNCITRAL-ML requires the requesting party to demonstrate (among other things) a reasonable possibility of success on the merits. However, the MAA requires only a showing of any possibility of success, thus slightly lowering the burden of proof. It is yet to be learned whether practice will follow the MAA text or lean towards the intention of the legislature to follow UNCITRAL-ML.

Setting arbitral awards aside

Recourse to a court against an arbitral award can only be made through an application for setting aside. Though not explicitly stated, this recourse can be used only against an award rendered in Montenegro.

The MAA’s grounds for setting aside largely reflect UNCITRAL-ML, save for one additional ground to be proved by the requesting party – the absence of a signature on, or of the reasoning in, the award.

Recognition and enforcement of an arbitral award

An award rendered outside Montenegro will be recognised and enforced in Montenegro if none of the expressly stipulated grounds for refusal are met. The grounds for refusing recognition and enforcement in the MAA almost entirely correspond to those in UNCITRAL-ML, with the sole exception of the party’s incapacity to conclude an arbitration agreement, which is not listed as a ground for refusal in MAA.

Montenegro embraces modern arbitration rules modelled much after UNCITRAL Model Law, but certain provision are yet to be tested in practice.

Crna Gora: nedavno modernizovani zakon o arbitraži na raspolaganju korisnicima

Svež pristup Crne Gore njenom arbitražnom pravu doveo je do znatnih inovacija posle godina delimičnog uređivanja kroz različite zakone.

Crna Gora usvojila svoj prvi Zakon o arbitraži

Crnogorski Zakon o arbitraži (CGZA) je stupio na snagu 26. avgusta 2015. godine, konačno pružajući jedan moderan set pravila koja jednoobrazno uređuju arbitražne postupke.

CGZA je u velikoj meri inspirisan Model-zakonom Komisije Ujedinjenih Nacija za međunarodno trgovinsko pravo o međunarodnoj trgovinskoj arbitraži iz 1985. godine (sa izmenama iz 2006. godine) (“UNCITRAL-MZ”). Dok prvenstveno govori o glavnim odlikama CGZA, ovaj članak se fokusira i na prikazivanje razlika između CGZA i UNCITRAL-MZ.

Forma arbitražnog sporazuma

CGZA prati moderne tokove u pogledu forme arbitražnog sporazuma. Iako ne usvaja u potpunosti liberalne koncepte koje koristi UNCITRAL-MZ, CGZA delimično odražava prvu opciju člana 7 i značajno slabi zahtev stroge pismene forme.

CGZA sada takođe propisuje da se arbitražni sporazum smatra zaključenim ako je jedna stranka poslala pisano obaveštenje drugoj stranci o prethodnom usmenom arbitražnom sporazumu, a druga stranka tome ne prigovori blagovremeno.

Po ugledu na uporedno pravo i praksu, CGZA prihvata da je arbitražni sporazum takođe valjano zaključen ukoliko teretnica izričito upućuje na arbitražnu klauzulu sadržanu u brodarskom ugovoru.

Pitanja podobna da budu rešena pred arbitražom

CGZA ne definiše materijalnu arbitrabilnost. Umesto toga, on upućuje na arbitrabilnost samo kao osnov za poništaj ili odbijanje priznanja arbitražne odluke. U tom smislu, CGZA samo propisuje da predmet spora treba da bude podoban za rešavanje pred arbitražom prema crnogorskom pravu, bez pružanja daljih detalja o ovom pojmu.

Arbitri

Stranke su slobodne da se dogovore o bilo kom neparnom broju arbitara i da postave kriterijume za njihov izbor. U slučaju nemogućnosti dogovora oko broja arbitara, osnovno rešenje CGZA je, kao i u UNCITRAL-MZ, tročlano arbitražno veće.

U slučaju da se stranke ne dogovore oko imenovanja ili jedna stranka ne imenuje arbitra, a nije određen organ imenovanja ili isti ne obavi svoju funkciju, arbitar može biti imenovan od strane privrednog suda.

Tok postupka

Za razliku od UNCITRAL-MZ, CGZA propisuje da postupak u ad hoc arbitraži otpočinje kada tuženi primi obaveštenje o imenovanju arbitra (ili predlog za imenovanje arbitra pojedinca), zajedno sa pozivom da imenuje svog arbitra (ili da se izjasni da li prihvata predloženog arbitra pojedinca).

Takođe, sve dok se jezik arbitraže ne utvrdi, CGZA navodi da se podnesci mogu dostavljati na jeziku glavnog ugovora, arbitražnog sporazuma ili na crnogorskom jeziku. Ukoliko se ne postigne dogovor oko jezika arbitraže, osnovno rešenje za međunarodnu arbitražu je engleski jezik.

Odricanje od prava na prigovor

Kao i UNCITRAL-MZ, CGZA postavlja pravilo da stranka, koja je svesna određenog procesnog nedostatka, i na isti ne prigovori blagovremeno, gubi pravo da uloži taj prigovor u kasnijem stadijumu, kao i u okviru postupka za poništaj ili priznanje i izvršenje konačne arbitražne odluke.

CGZA predviđa jednu značajnu razliku u odnosu na UNCITRAL-MZ, proširujući krug potencijalnih stranaka koje se odriču prava na prigovor: dok UNCITRAL-MZ zahteva da je stranka znala za određeni nedostatak, CGZA navodi da će stranka koja je znala ili je morala znati za taj nedostatak biti sprečena da uloži svoj (neblagovremeni) prigovor u kasnijem stadijumu postupka.

Privremene mere

CGZA uvodi zaokruženi sistem arbitražnih privremenih mera, koji uređuje, između ostalog, ovlašćenja arbitražnih sudova da odrede, izmene, obustave ili odluče o prestanku privremene mere, kao i pravila o priznanju i izvršenju arbitražnih privremenih mera.

Ukratko, glavne razlike u odnosu na UNCITRAL-MZ su:

(i) u okviru četiri vrste privremenih mera, CGZA predviđa da se stranci može narediti da sačuva određenu imovinu, što je strože od analogne mere iz UNCITRAL-MZ kojom se naređuje stranci da obezbedi sredstva za očuvanje imovine.

(ii) Za određivanje privremenih mera, UNCITRAL-MZ zahteva da stranka koja podnosi takav zahtev pokaže (između ostalog) razumnu mogućnost da će uspeti u meritumu spora. Međutim, CGZA zahteva da se dokaže bilo kakva mogućnost uspeha, time blago olakšavajući teret dokazivanja. Tek će se pokazati da li će praksa pratiti tekst CGZA, ili će ipak težiti ka nameri zakonodavca da prati UNCITRAL-MZ.

Poništaj arbitražnih odluka

Jedino pravno sredstvo protiv arbitražne odluke koje se može upotrebiti pred sudovima jeste tužba za poništaj. Iako nije izričito navedeno, ovakvo sredstvo se može koristiti samo protiv odluke donete u Crnoj Gori.

Osnovi koje CGZA predviđa za poništaj arbitražne odluke u velikoj meri odražavaju UNCITRAL-MZ, izuzev jednog dodatnog osnova koji treba da dokaže podnosilac zahteva – odsustvo potpisa ili obrazloženja u konačnoj arbitražnoj odluci.

Priznanje i izvršenje arbitražne odluke

Odluka doneta izvan Crne Gore će biti priznata i izvršena u Crnoj Gori ukoliko nijedan od izričito navedenih osnova za odbijanje nije ispunjen. Osnovi za odbijanje priznanja i izvršenja gotovo u potpunosti odgovaraju UNCITRAL-MZ, sa izuzetkom nesposobnosti stranke da zaključi arbitražni sporazum, koji nije naveden kao osnov odbijanja u CGZA.

Crna Gora sada prihvata moderna arbitražna pravila oblikovana prema UNCITRAL Model-zakonu, ali pojedine odredbe tek treba da se testiraju u praksi.